Nieuws
Home - interview - Interview oprichter Nederlandse Moedermelkbank

Interview oprichter Nederlandse Moedermelkbank

Tekst: Yael Haller, 4 oktober 2015

Interview met Prof. dr. J.B. (Hans) van Goudoever
Hoofd afd. Kindergeneeskunde en oprichter van de Nederlandse Moedermelkbank. VU medisch centrum, Amsterdam.

Hoe lang zijn jullie al bezig met de moedermelkbank?
We zijn al vanaf 2009 bezig met de voorbereidingen. Aanvankelijk mocht het niet vanwege de wet In de wet stond: Moedermelk mag alleen gegeven worden aan je eigen kind. We zijn vervolgens in gesprek gegaan met de inspectie der Volksgezondheid en de voedsel- en warenautoriteit en die waren, na veel uitleg, wel positief. We staan wel onder strenge controle. In november 2011 zijn we uiteindelijk gestart met het uitgeven van donormelk en ons onderzoek.

Melkvoorraad - MelkpuntWat houdt jullie onderzoek precies in?
We onderzoeken premature baby’s met een geboortegewicht van onder de 1500 gram. Voor of direct na de geboorte kunnen de ouders aangeven of ze mee willen werken aan het onderzoek. In principe willen we dat ieder kind eigen moedermelk krijgt. Als dat niet (of niet voldoende) aanwezig is krijgt de ene groep baby’s donormelk of eigen moedermelk aangevuld met donormelk. De andere groep krijgt kunstvoeding als aanvulling op de eigen moedermelk. Het onderzoek heeft ruim drie jaar geduurd en zal uitwijzen of de premature baby’s die donormelk kregen inderdaad minder darmontstekingen en infecties hadden dan de premature baby’s die kunstvoeding kregen. Dit zijn alleen nog maar de korte termijn effecten. De lange termijneffecten zijn ook enorm. Bij een voldragen kind scheelt het krijgen van borstvoeding 3 IQ-punten. Bij een premature baby wel 7! En zo zijn er nog talloze gezondheidsvoordelen.

Het onderzoek is net afgerond. Nu ben ik natuurlijk heel benieuwd wat de uitkomst is!
Het onderzoek wordt binnenkort gepubliceerd, hopelijk, in the Lancet. Daarom mag ik er nu helaas nog niks over zeggen in andere publicaties. Maar (knipoog) ik kan je wel vertellen dat we doorgaan met de moedermelkbank. Het is heel duur om een moedermelkbank te runnen, maar het is het waard.
Vervoer - Melkpunt
Waarom is het zo duur? Borstvoeding is immers gratis.
Donoren geven hun melk inderdaad gratis. Dat is heel fijn, maar we maken toch veel kosten. De donoren worden eerst gescreend en hun bloed wordt gecheckt. De moedermelk wordt steeds met een speciale koerier opgehaald. Eenmaal hierbinnen wordt de melk op kweek gezet en opgeslagen. Daarna wordt het gepasteuriseerd door het een half uur op exact 62,5 graad te verwarmen. We bekijken de samenstelling van de melk. Melk van donoren met de meeste eiwitten wordt aan de allerkleinste kinderen gegeven. Kinderen krijgen zo veel mogelijk de melk van 1 donor. Na het pasteuriseren wordt de melk opnieuw gekweekt en gecheckt op resten van bacteriën. Want ook daar kunnen baby’s ziek van worden. Pas na een goede uitslag van de 2e kweek krijgen de kinderen het. Deze methode maakt het veilig, maar kostbaar. Het kost ons € 200.000,- per jaar. Sommige moedermelk van donoren wordt afgekeurd. Een deel daarvan wordt gebruikt voor onderzoek om er achter te komen waarom borstvoeding zo goed is en bijvoorbeeld uiteindelijk ook kunstvoeding te verbeteren voor kinderen, die op de een of andere manier geen eigen moedermelk krijgen. Want ook die kinderen verdienen de beste kansen.

Ik zou moeders bijna willen dwingen om borstvoeding te geven

Zijn er veel moeders waarbij de borstvoeding niet goed op gang komt na de geboorte van een premature baby?
Eigenlijk komt dit bij 80% heel goed op gang. We hebben gemerkt dat dit ook heel belangrijk is voor de moeders. Als ouders op de neo-care kan je vrijwel niks doen voor je kind, behalve kolven. Kinderen die minder dan 32 weken zijn kunnen nog niet zelf drinken, ze krijgen het via een sonde. Eigen moedermelk is zo van belang. Hoe kwetsbaarder hoe belangrijker. Ik zou moeders bijna willen dwingen om borstvoeding te geven, maar dat kan natuurlijk niet. Soms lukt het echt niet. Soms mag het niet, door medicijngebruik. In dat soort gevallen moeten we wel opletten om moeders geen schuldgevoel te geven. Vaak hebben ze dat toch al omdat hun kind te vroeg geboren is. Als borstvoeding dan ook niet lukt, kunnen ze zich echt waardeloos gaan voelen. En zo’n gevoel is ook weer slecht voor de ontwikkeling van het kind. Trouwens, bij voldragen baby’s kan vrijwel elke moeder borstvoeding geven, medisch gezien.
Auto melkvervoer - Melkpunt
Het is mijn droom dat elk kind minstens 4 maanden exclusief borstvoeding krijgt. Ik ben zelf vader van 5 kinderen, daardoor heb ik van dichtbij meegemaakt dat het geven van borstvoeding niet altijd makkelijk is. Daarnaast bouwen veel vrouwen de borstvoeding al af tegen het einde van hun verlof. Daarom zou het verlof echt langer moeten zijn.

Vroeger was het heel normaal om moedermelk te delen, mijn beide oma’s deden het. Hoe komt het dat dit gebruik is gestopt?
In de jaren 70 werd er heel agressief reclame gemaakt door kunstvoedingfabrikanten. Hun producten zouden net zo goed zijn als moedermelk. Mensen geloofden dat, waardoor er veel minder vraag kwam naar donormelk. In de jaren 80 kwam daar nog de angst bij voor HIV en aids. Toen zijn wereldwijd bijna alle moedermelkbanken gesloten.

Jullie testen nog steeds alle moeders op HIV en andere besmettelijke ziektes voordat ze mogen doneren. Heb je daar wel eens moeders om moeten afwijzen.
Nee, dat hebben we nog niet meegemaakt. Alle vrouwen worden natuurlijk ook in hun zwangerschap getest en de kans is heel klein dat ze dat in de tussentijd hebben opgelopen. Toch testen we hierop. Op dit moment is er in Zuid-Afrika een onderzoek aan de gang om te kijken of met HIV besmette moedermelk toch nog beter is voor kinderen dan kunstvoeding. De kans om HIV door te geven via de melk hangt van meerdere factoren af, maar is niet erg groot. En de voordelen van moedermelk zijn dat natuurlijk wel. Ook krijgen baby’s zo gelijk de antistoffen binnen.
Wij geven de donormelk aan een hele kwetsbare groep, daarom willen we alle risico’s uitsluiten.

Kies je voor koeienmelk of voor mensenmelk voor je baby?

Wat is het grootste risico?
Het grootste risico is besmetting met bacteriën. Daarom zijn onze hygiëne-eisen zo streng. In mijn werk op de Neonatologie heb ik 1x meegemaakt dat een baby stierf door bacteriën in afgekolfde moedermelk. Het was melk van z’n eigen moeder. Echt verschrikkelijk. Tijdens ons onderzoek wilden wij er absoluut zeker van zijn dat we deze kwetsbare baby’s niet blootstellen aan bacteriën.
Moedermelk is sowieso niet 100% steriel net als vruchtwater dat niet is. Dat werd wel lang gedacht. Ook komen er tijdens het kolven vaak huidbacteriën bij de melk.

Prof. dr. J.B. (Hans) van Goudoever. Oprichter van de moedermelkbank.
Prof. dr. J.B. (Hans) van Goudoever. Oprichter van de moedermelkbank.

Er rust nog best een taboe op het geven van donormelk. Merkten jullie hier iets van tijdens jullie onderzoek?
Ja, we merkten het aan de antwoorden uit een enquête. De helft van de ouders koos liever voor kunstvoeding dan voor donormelk. Ergens begrijp ik het wel, maar het is toch wel vreemd. Kies je voor koeienmelk of voor mensenmelk voor je baby? In het onderzoek werd er geloot wat een kind zou krijgen.

Nu heb ik wel goed nieuws: Vanaf 4 november krijgen alle premature kinderen, waarvan de moeder zelf niet (genoeg) kan kolven, standaard donormelk in ons ziekenhuis. Behalve als ouders dat echt niet willen. Eerst was dat andersom.

Bekijk ook

Borstvoeding na draagmoederschap

Interview Musetta Blaauw-Hofstra Wij kennen Musetta van een van de eerste posts die Melkpunt ooit deelde …